TRANSFORMATÖR

Transformatör Nedir?

Elektromanyetik indiksiyon yöntemiyle istenilen akım ve gerilim dönüşümlerini yapan elektrik makinelerine Transformatör ya da kısaca Trafo denir.
Temel yapısı bir nüve/çekirdek etrafına sarılı bobinlerdir. Bobinlerin birinde oluşan manyetik akının diğer bobine elektronmanyetik olarak geçmesi ile devreler arası enerji geçişini temassız olarak gerçekleştirir. Bu işlemleri gerçekleştirirken de verimi yaklaşık %99'dur. Trafolar, verimliliği en yüksek hareketsiz makinelerdir.

Transformatörün Devrelerde Kullanımı

Transformatörler, AC devrelerin vazgeçilmez elemanlarındandır. Çalışma prensibi gereği DC devrelerde kullanılmaz. Değişken bir akım ya da hareketli bir mıknatıs yoksa sabit bir manyetik alan var demektir. Sabit manyetik alanlar gerilim oluşturamazlar.
Elektrik üretim santrallerinden başlayarak, cep telefonu şarj aletlerine, mikrodalga fırınlardan sayısız elektronik alete kadar binlerce kullanım alanı mevcuttur.
Yüksek gerilimi düşürme ve düşük gerilimi yükseltme gibi fonksiyonları vardır. Transformatörlerin verimleri %100'e yakın olduğundan (kayıp çok az) giriş ve çıkış güçleri teoride aynıdır. Basit bir tranformatörde primer ve sekonder olmak üzere iki farklı sarım bulunur.
Primer gücü P1=V1.I1, sekonder gücü P2=V2.I2 olursa; P1=P2 olduğu bilindiğine göre; yukarıda bulunan formül türetilebilir.
Primer ve sekonder nüvelerinde bulunan sarım sayıları da trafonun değerine direk etki eden faktörlerden biridir. Sarım sayısı indüklenen gerilim ile doğru orantılı iken üzerinden akacağı akım ile de ters orantılıdır.
Transformatörlerde Vs/Vp ya da Ns/Np oranı transformatörün dönüştürme oranını verir.

Transformatörlerin Sağlamlık Kontrolü

Öncelikle gözle fiziki durumu kontrol edilerek bir kopukluk ya da deformasyon olup olmadığına bakılır. Ölçü aleti direnç kademesine alınarak proplar primer ya da sekonder sargı uçlarına değdirilir. Her iki kısımda da mutlaka bir direnç değeri görülmesi gerekir. Aksi halde trafomuz arızalıdır. Trafomuz düşürücü tip bir trafo ise primer tarafı sarım sayısı çok ve ince kesit iletkenli olduğundan yüksek direnç değeri okunur. Sekonder tarafı ise sarım sayısı az ve kalın kesit olacağından düşük direnç değeri okunur.